Хлак

Югары ‰хлаклы балалар т‰рбияли алсак иде...

Т‰рбияче!

Кир‰к чакта Gитез д‰ син, тапкыр да син,
Кир‰к чакта сабыр да син, батыр да син.
Бик Gаваплы, авыр синеS хезм‰теS д‰,
Тиешенч‰ к_рс‰S иде х™рм‰тен д‰.

€йе. Т‰рбияче с_зе нинди матур, ягымлы, к_п н‰рс‰не эчен‰ алган с_з. Бу с_зне ‰йт_ бел‰н ‰ле яSа т‰пи басып китк‰н, теле д‰ ачылмаган балаSны якын итеп, ягымлы энд‰шеп, кулларына к_т‰реп алып калган олы й™р‰кле, киS к_Sелле т‰рбияче к_з алдына кил‰.
Бу тир‰н _зг‰решл‰р k‰м социаль-игътисади _зг‰ртеп корулар чорында яш‰г‰нд‰ белем бир_неS т™п эше д‰ к™нн‰н-к™н яSара, ‰ безг‰ - т‰рбиячел‰рг‰ яшь буынны т‰рбиял‰_д‰ яSа чаралар, белем бир_неS н‰тиG‰ле эш алымнарым эзл‰рг‰, заман тал‰пл‰рен‰ Gавап бир‰ торган программалар, яSа технологиял‰р кулланып эшл‰_ бурычы туа.
СоSгы ун ел эченд‰ ‰хлаксызлык к_ренеше тормышыбызныS б™тен ягына да _теп керде. Х‰тта к_Sелл‰ре иман нуры бел‰н яктыртылган татар кешел‰ре д‰ х‰зер тупас, дорфа к_Sелле, кешел‰рг‰ карата м‰рх‰м‰тсез, ш‰фкатьсез була башлады.
Илд‰ килеп туган аяныч х‰лд‰ кешелек сыйфатларын саклап калуда берд‰нбер таяныч – ул да булса ‰хлак т‰рбиясе бир_. Аны бала туганнан алып, аныS гомере д‰вамында алып барганда гына милл‰т нинди ген‰ аф‰тк‰ юлыкса да, яш‰венн‰н туктамаячак.
Минем _земнеS максатып да – балаларда, х‰тта ‰ти-‰нил‰рд‰ д‰ югары ‰хлаклылык сыйфатлары т‰рбиял‰_. Бу максатны тормышка ашыру ™чен т_б‰нд‰ге бурычларны куеп эшлим:
Балаларга _з-_зеSне тота бел_, аралашу к_некм‰л‰ре бир_.
Кешелеклелек сыйфатлары т‰рбиял‰_.
Туган Gир, туган ил, туган табигать, туган телне ярату, аларны ™йр‰н_, бел_.
Халык традициял‰рен‰, милли гореф-гад‰тл‰рг‰ нигезл‰неп, балаларда ‰хлакый сыйфатлар k‰м аларга ихтирам т‰рбиял‰_.
Ш™гыльл‰рд‰, режим моментларында, с‰ях‰тл‰рд‰, б‰йр‰мн‰рд‰ балаларны уеннар аша ‰д‰пле булырга ™йр‰т_.
€хлак темасына ата-аналар ™чен т™рле ширмалар булдыру, т™рле чаралар _тк‰р_.
КешенеS k‰рьяклап камилл‰ш_енд‰ ‰хлак т‰рбиясе ‰леге т‰рбия системасына керг‰н барлык т™шенч‰л‰р бел‰н элемт‰д‰ яши. Ш‰хеснеS k‰рьяклап _сешен т‰эмин итк‰н башка т™р т‰рбияви бер‰млекл‰р (акыл _сеше, физик т‰рбия, хезм‰т т‰рбиясе, эстетик т‰рбия k.б.) барысы да ‰хлак м™н‰с‰б‰тл‰ре, ‰хлаклылык принциплары аша уза.
€лб‰тт‰ н‰нил‰рнеS к_пт™рле эшч‰нлеге уеннар ярд‰менд‰ оештырыла. Аларда иS м™kим сыйфатлар да уеннар аша т‰рбиял‰н‰. €леге бурычны тормышка ашыру ™чен уен т™рл‰рен д™рес сайлап алырга, оештыру юлларын гына билгел‰рг‰ кир‰к.
€ мин м‰кт‰пк‰ч‰ яшьт‰ге балаларга ‰хлак т‰рбиясе бир_г‰, кечкен‰л‰р, уртанчылар, зурлар т™ркемн‰ре ™чен уеннарга перспектив план т™зедем k‰м эшемд‰ бик тел‰п кулланам.
Х‰зерге заманда педагогларныS эшен т™рле б‰йгел‰рд‰ призлы урыннар яулау, югары уку йортларына укырга кер_че балалар саны бел‰н ис‰плил‰р. Л‰кин ф‰н нигезл‰рен _зл‰штер_ с‰л‰тен кайбер балага табигать _лч‰п кен‰ бирг‰н бит. Кеше югары белемле булмаска да м™мкин, ‰мма ул м‰рх‰м‰тле, ш‰фкатьле, кешел‰рг‰ игътибарлы, ихтирамлы, чын кеше булып кына т‰рбиял‰нсен. Тормышта _з юлын тапсын, Gитештер_неS квайсы ™лк‰сенд‰ булуга карамастан гадел хезм‰т куеп, _рн‰к гаил‰ т™зеп яш‰сен. Мен‰ шул чагында гына педагог _зенеS хезм‰т Gимешл‰рен к_рер k‰м бу баланы т‰рбиял‰_г‰ минем д‰ ™лешем керде дип горурлана аладыр кебек.
Баланы ‰хлаклылыкка теоретик яктан гына, ул ниндидер бер яшьк‰ Gитк‰ч кен‰, ™ст‰л янында с™йл‰шеп кен‰ ™йр‰теп булмый. ТормышныS k‰р к™не, k‰р с‰гате _зенеS ваклыклары бел‰н безд‰н балага _рн‰к була алыр ™чен, _з-_зебезне kаман тикшереп торуны, балаларга бертуктаусыз игътибар бир_не тал‰п ит‰. Юкка гына К.Д.Ушинский: “€хлакый т‰эсир ит_ т‰рбияченеS т™п бурычы ул”, - дип язмаган. € без, барлык педагоглар, киS G‰м‰гатьчелек берг‰л‰п эшл‰г‰нд‰ ген‰ уSышка иреш‰ алабыз k‰м мин _з фикеремне бик матур шигырь юллары бел‰н нынытасым кил‰:

Кешел‰рне ярат, ‰йб‰т гад‰тле бул,
Сабыйларны кыерсытма, ‰д‰пле бул!
Ихтирам ит олыларны, кечел‰рне,
Яшьт‰н ™йр‰н яратырга кешел‰рне.
Очрашканда ис‰нл‰ш син – телеS калмас,
С‰ламеSне алмаса – тик надан алмас.
Ата-ана хакын хакла, тел тидерм‰
ТыSлаучан бул, каршы ‰йтеп Gан к™йдерм‰.
ОлыларныS фарыз, балам, к_Sлен к_рм‰к
Ярд‰м итеп ™йл‰рен‰ барып й™рм‰к.
Т‰ртибеS д‰, укуыS да булса _рн‰к,
^зеS‰ д‰ бик тиз килер кадер-х™рм‰т.

Бу шигырь юллары олы кешел‰р ™чен д‰, балалар ™чен д‰ _рн‰к ‰хлак кагыйд‰л‰ре булып торып, ул аларны _т‰с‰ - бу кеше kичшиксез ‰хлаклы булмый калмас иде.
Д™ньяны матурлык коткара дил‰р, ‰йд‰гез без д‰, х™рм‰тле т‰рбиячел‰р k‰м ата-аналар, балаларга к_Sел Gылыбызны биреп, ‰хлак т‰рбиясен‰ ™йр‰теп, матурлык тудырыйк!
15

Приложенные файлы

  • doc hlak
    Размер файла: 33 kB Загрузок: 0

Добавить комментарий