Хоглуг кубиктер


Муниципалдыг бюджеттиг уруглар албан чери .Бай-Дагнын «Дамырак « уруглар сады.

Хѳгжум-дидактиктиг оюннар «Хѳглуг кубиктер»

Музыка башкызы Лойгу Р.К.
Хѳгжум-дидактиктиг оюннар «Хѳглуг кубиктер»
Кандыг-даа кичээлдерге, оюннарга кѳргузуг материалдарын (тематиктиг, сюжеттиг чуруктарны, янзы-буру хемчээлдиг дидактиктиг ма териалдарны) калбаа-биле ажыглаары бистин ажылывыстың негелдези. Сайзырангай ,чаа технологияларны чогаадып кылып турар авторларнын ажылдарындан чаа чуулдерни кѳруп, ажыглаанда башкы кижи ону ажылынга таарыштырып алыры бодунун чогаадыкчы арга-шинээнден хамааржыры улуг чугула.
Мен музыка башкызы ажылымга уенин аайы-биле чаа чуулдерни дилеп тыварын уламчылавышаан, ыры кичээлдеринде дидактиктиг оюннарны эрттиреринге ажыглаары-биле таарымчалыг материалдарнын бирээзи-биле кысказы-биле таныштырып кѳрейн.
Дидактиктиг материалдарнын ады «Хѳглуг кубиктер». Бо оюнга ажыглаар кубикти картон-биле кылып алгаш, даштын боду чышпынчак обой-биле чыпшырып ап болур. Бир эвес чымчак модульдарнын кубиктерин алыр болза белен-даа, уругларнын ойнаар кузелин оттуруп турар онгур,чараш-даа чиик болгаш айыыл чок байдалдыг. Оюн бурузунге ангы-ангы кубиктерни ажыглаары –биле кылып алыр болза эки. Кубиктернин бугу талаларынга оюн бурузунуң чуруктарын чыпшыр быжыглап алыр.
Бо дидактиктиг оюннун кол сорулгазы уругларнын музыкага сонуургалын бедидер, ниити моториказын сайзырадырын , база чувени сактып билип алырынга чаңчыктырар, ритмни сагып , хѳгжумну дыңнап билиринге болгаш уругларны кылымал хѳгжум херекселдеринге ойнаарынга сонуургалын оттурар. Бо материалды чоорту шиңгээдип алыр, колдуунда ыры кичээлинге ажыглаар. Башкы оюннун дурумун дыннадып, уругларнын мурнунга дидактиктиг сорулганы салыр. Баштай дээрезинде оюннуң кол башкарыкчызы башкы , чоорту уруглар боттары башкарыкчыны шилип алыр. Оюнну кичээл уезинде, агаарлаашкында база бѳлукке ойнаарда ажыглаар.
Кубикин чуруктарын оюн аайы-биле солуп суп ап турар кылдыр кылып алыр аргазын ажыглап болур. Ажылды кылып турар уеде кижи бурузу бодунуу-биле эде кылып алыры чуден артык таарымчалыг болгаш чогаадыкчы талазы кѳступ келир.
Оюннуң чуруму : Уруглар тѳгериктей туруп алгаш,шулукчугешти чугаалаар, башкарыкчы холунда тудуп алган кубигин шулукчугештиң тѳнчузунде ортузунче ѳру кѳрундур октаар.Кубиктин кырында чурукту коргеш,даалганы кеууседир.
Хѳгжумнуг кубик (Ортумак бѳлуктун уругларынга оюн)
Сорулгазы: Хѳгжум херекселдеринге ойнаарынга уругларнын сонуургалын бедидер. Хѳгжум херексели-биле таныыр бѳдуун тыва, орус аялгаларнын аялгаларын аайы-биле ойнаарынга ѳѳредир.
Оюннун чорудуу: Стол кырында хѳгжум херекселдерин салгылап каан: (бубен, барабан, ыяш палкалар, дудочка, коңгулуурлар, маракастар, ) ол-ла херекселдер кубиктин талаларында чуруктарда кѳргускен. Кубиктиң кандыг талазы ѳру кѳрундур дуже-дир ол хѳгжум херекселин уруг алгаш, таныыр бѳдуγн ыры аялгазын кууседир. Кууселде уезинде ѳске уруглар адыш часкап, танцылаарлар. Оюнну кузели-биле каттаптаар.
Хѳгжум ойнаар херекселди шилип алгаш, Хѳглуг ырдан ойнап берейн Холдарынар часкавышаан, Хѳглеп, ойнап самнаалыңар.
Хѳглуг кубик ( 2ги бичии бѳлуктун уругларынга дидактиктиг оюн)
Сорулгазы: Бодунун унунун кужун ажыглавышаан, дириг амытаннарнын ыыды оларнын ыыдын, аажы-чанын овур- хевирин ѳттунуп кѳргузер.
Оюннун чорудуу Аранарда дамчыжынар Аалчы бооп кайызы келди? Аажы-чанын танып кѳргеш, Аксы-созун ѳттунээли.
Кубиктин талаларында дириг амытаннарнын чуруктары ( хаван, ыт, аът, кас, инек, ѳшку) Уруг кубикти ортузунче октаар. Кубиктин кырынга душкен дириг амытанның унун болгаш аажы-чанын ѳттунер.

Ритмиктиг кубик (ортумак болгаш улуг бѳлуктун уругларынга)
Сорулгазы: Дараалаштыр санаарынга санаашкынны «дынналыр» шимчээшкиннер (жест) дузазы-биле быжыглаашкынны чорудар. (адыштарга, дискектеринге часкаашкыннар, буттар-биле тепсениглер) Ритмни сагып, дыннап, сактып алырынга ѳѳредир.
Оюннун чорудуу Кубиктин талаларында янзы-буру чуулдернин санын айыткан чуруктары. Чижээ: 3 балыктар, 4 ховаганнар, 5 чечектер, 6 машиналар ……Кубикти ортузунче октаар. Кырынга душкен чурукта каш деп саннын чуруун кѳргускен-дир ынча каттап ыыткыр санаашкын-биле удевишаан, часкаар, тепсенир.
«Хѳглуг кубик» оюнга ажыглаар шулукчугештерАраңарда дамчыжынар! ( Кубиктин бугу талазында дириг Аалчы бооп кайызы келди? амытаннар чуруктарынын кайызынын Аажы-чаңын танып кѳргеш, чуруу ѳру баштыг дуже –дир ол Аксы сѳзун ѳттунээли ның аажы-чаңын, ыыдын ѳттунер.)
Тѳгериктей туруп алыыл! (Кубиктиң талаларында хѳгжум Холдар дамчыыр кубикчигеш херекселдериниң чуруктары ) Хѳгжум ойнаар хереселди Доозавыска айтып-ла бээр.
«Хѳглуг кубик, Хѳглуг кубик Холдар баштап чоруплатты (танцылап, марштап , ырлап Кымнын чуну кууседирин зарядкалап …турар уруглар чуруу) Хѳглуг кубик айтып-ла бээр.
Календарьнын арны болган Чылдын уезин адааш, ол уениң Кубиктин бо талалары дугайында ырлаар, шулук Чылдын кайы эргилдезин чугаалаар. Чуруп бижип кѳргускен-дир?
Кубиктин бо талазында Чувелернин бѳлуктээн ниити Чуну кѳрдуң адап кѳрем? аттарын адаар. Чижээ: «ногаа» аймаа, азырал дириг амытаннар, транспорт аймаа… Моон-даа ыңай шулуктчугештерни , оюннарны киирип болур.

Ортумак бѳлукке ыры кичээлинде «Хѳглуг кубиктерни» ажыглап турары.




Приложенные файлы


Добавить комментарий