Минем методик табышларым

Минем методик табышларым.
                             
                                                                       Т™рле еллар аSа сырлар тезг‰н,
                                                                       Ч‰чл‰рен‰ к™меш й™герг‰н.
                                                                        Шатлык балкый аныS к_зл‰ренд‰,
                                                                        Елмаюы китми й™зенн‰н.
                                                                        К_Sеле саф, чиста намуслы,
                                                                        « Апа » иде к_пме балага.
                                                                        Белем аша салды олы юл,
                                                                        Укытучы ул, б™ек Ана да.
                                                                         
     €леге юллар ни ™чен к_Sелг‰ килде? Ч‰чл‰рен‰ к™меш й™герг‰н, икенче ‰ни... Кемне х‰терл‰т‰ соS бу юллар... Х‰тер т™пкелен‰ чумам. Бу шигъри юллар беренче укытучым, остазым турында ик‰н бит. €н‰ мин, кечкен‰ кызчык, б‰йр‰м саен аSа ч‰ч‰к б‰йл‰ме б_л‰к ит‰м, котлап открыткалар язам...
     КыSгырау чылтыравы уйларымнан б_лде. Б_ген инде мин _зем- укытучы. Ни ™чен укытучы k™н‰рен сайладым? М™гаен, беренче укытучымныS ягымлы тавышы, д‰ресл‰ренеS кызыклы _тк‰рел_е т‰эсир итк‰ндер.
     Б_генге к™нд‰ укытучы булу GиSел т_гел. Заман укытучыдан к_п к™ч, сабырлык, Gаваплылык тал‰п ит‰. Д‰фт‰р тикшер_л‰р, электрон  журналлар, к™нд‰лекл‰р, педагогик киS‰шм‰л‰р, ата-аналар Gыелышы, тикшер_чел‰р, гаил‰, _з балаларыS ... k.б. Укытучы барысына да ™лгерерг‰ тиеш, ул ™лгер‰ д‰. Л‰кин бу м‰сь‰л‰г‰ бер яклы гына караш, ‰ле икенче ягы да бар, аннан ™ченчесе, д_ртенчесе... €мма бернинди «м‰сь‰л‰»калыпларына салып булмый торган, язылмаган кануннар бар. Ул- укучы,  ул- бала к_Sеле!
     К™н саен д‰ресл‰рг‰ кер‰м. j‰р сыйныфта т™рле характерлы балалар каршы ала: х‰р‰к‰тч‰н, Gитез, аз аралашучан, тиктормас малайлар, сынаулы карашын т™б‰г‰н кызлар... Сыйныфта балалар никад‰р булса, холык- гад‰тл‰ре д‰ шулкад‰р. j‰рберсенеS д™ньяга карашы, ипт‰шл‰рен‰, дусларына, ‰ти-‰нил‰рен‰, укытучыларына, укуга м™н‰с‰б‰те т™рлеч‰. j‰р укучыга, k‰р к_Sелг‰, k‰р холыкка ачкыч таба белерг‰ кир‰к. Минем максатым – k‰р укучыга иGади м™мкинлекл‰рен табарга ярд‰м ит_, _зенеS к™чен‰ ышандыру. Минем фикеремч‰, татар теле k‰м  ‰д‰бияты д‰ресл‰ренеS т™п бурычы – белем бир_ k‰м укучыда эчке матурлыкка омтылыш т‰рбиял‰_, ‰йл‰н‰-тир‰ мохитк‰, д™ньядагы т™рле вакыйгаларга д™рес б‰я бир_, _злегеSн‰н белем алуга ™йр‰т_. € бу максатларга ничек ирешерг‰ соS? Бу сорауга k‰р укытучы _зенч‰ Gавап бир‰дер. Эзл‰н_ юн‰лешл‰ре к_пт™рле: ф‰нни-методик ‰д‰бият, интернет киSлекл‰ре, балалар- _зл‰ре.    
     Заман _зг‰р‰ k‰м заман бел‰н берг‰ балаларны укыту алымнары, чаралары да _зг‰р‰. Уку-укыту процессында, д‰реслек бел‰н ген‰ чикл‰нмич‰, заманча алымнарны куллану укытучы фантазиясенн‰н тора. Х‰зер ис‰ м™мкинлекл‰р чиксез. Укучы к_Sелен‰  керерлек,  укучы кабул ит‰рлек алым-чараларныS  иS _темлел‰рен сайлап алу м™kим. Мин башлангыч сыйныф укучыларына татар теленн‰н белем бир‰м. Н‰ни балалар бел‰н эшл‰_-_зе бер д™нья, _зе бер тормыш. Алар k‰рк™нне синн‰н нинди д‰ булса яSалык, нинди д‰ булса яSа м‰гъл_мат  к™т‰. ШуSа к_р‰ д‰ресл‰рне оештырганда берт™рлелект‰н качарга тырышам. Укучылар д‰рес-эскурсиял‰рд‰,  уен- д‰ресл‰рд‰, с‰ях‰т -д‰ресл‰рд‰,  сыйныфтан тыш чараларда тел‰п катнашалар. Сыйныфтан тыш чараларны _тк‰рг‰нд‰, ф‰нне йомшак _зл‰штер_че балаларны читт‰ калдырмыйм. Киресенч‰, бу кич‰-б‰йр‰мн‰рд‰ алар иS активы. Бу балалар б™тенл‰й икенче яктан ачыла. Беркемд‰ туганда язучы, р‰ссам, Gырчы, биюче булып тумый.  
     «Балачакта k‰ркем шагыйрь. Л‰кин иGади рухлану балага ниндидер могGиза бел‰н кил_ен к™т_ беркатлылык булыр иде... баланы иGади д‰ртл‰ндер_, аSыS й™р‰генд‰ шигъри иGат чишм‰сен уяту укырга k‰м м‰сь‰л‰л‰р чиш‰рг‰ ™йр‰т_ кебек _к ‰k‰миятле эш», – дип язган иде В.А.Сухомлинский.  Бары баланыS  м™мкинлекл‰рен сабый чагында ук к_р‰ белерг‰ кир‰к. Мин ‰н‰ шул н‰ни балаларныS  с‰хн‰д‰ беренче адымнарын ныгытырга, беренче иGат Gимешл‰рен к_реп алып, аларны _стерерг‰ тырышам. Барлык балаларныS беренче хик‰ял‰ре, беренче шигырьл‰ре ли- цейда чыгып кил_че  «Беренче адымнар», «Илkамият» газеталарында урын ала. Билгеле, язмалар, хик‰я-шигырьл‰р арасында т™рлел‰ре очрый. Л‰кин беренче тапкыр хик‰ясе, шигыре газетада басылып чыккан укучыныS  шатлык очкыннары уйнаган к_зл‰рен к_р_ - _зе б‰хет. Моны аSлатып булмый, моны к_рерг‰ кир‰к!
      Д‰ресл‰рд‰ тема аSлатканда, ™й эшл‰ре бирг‰нд‰ k‰р укучыга ш‰хси якын кил_ отышлы, ч™нки балаларда белем _зл‰штер_ д‰р‰G‰се т™рле. М‰с‰л‰н, «Сыйфат» темасын _тк‰нд‰, к™чле балаларга биремн‰р катлаулырак бирел‰, алар сыйфатлар кулланып хик‰я, шигырь язып кил‰л‰р. € барлык балаларга да иS ошаган биремн‰ре - ™й эшл‰ре бар. Мин аны k‰р сыйныфта _тк‰р‰м. Бирем- гади ген‰: ™йд‰ сыйфатлар кулланып, табышмаклар язып килерг‰. Табышмаклар сыйныфташлары турында, икенче д‰рест‰ укучылар кем ик‰нлекл‰рен танырга, белерг‰ тиеш. Мен‰ язып та карыйлар! КемнеS кем ик‰нен, дусларын бик оста тасвирлыйлар.  Балалар к_Sелен аSлыйм дис‰S, иGади эшл‰р к_бр‰к т‰къдим ит‰рг‰ кир‰к.  Укучылар эшенн‰н бер ™зек: «... АSыS к_зл‰ре з‰Sг‰р, ч‰чл‰ре кара. Ул акыллы, п™хт‰,  озын ч‰чл‰рен ике толым итеп _рг‰н. Ул миSа бик ошый... ».
      Х‰зерге заман укытучысы бар ™лк‰д‰ д‰ х‰б‰рдар, моSа интернет челт‰рд‰  аралашу ярд‰м ит‰. Л‰кин _з‰кт‰ укытучы k‰м укучы ш‰хесе торырга тиеш. Интернет, техник чаралар- укытучыга белем бир_д‰, укучыга аны _зл‰штер_д‰ ярд‰мчел‰р. Укучыдан аерылмыйча, компьютерны куллану белем-т‰рбия системасында н‰тиG‰лелекк‰ алып кил‰.
      Язмамны укытучыларны ‰ни бел‰н чагыштырудан башлаган идем. Чыннан да, укытучы- икенче ‰ни. МоSа иреш_ ™чен  ™чен к_пме тырышлык, сабырлык, балаларны чын к_Sелд‰н ярату, аларныS к_Sелен тир‰н аSлау, аларча с™йл‰ш‰ бел_, сабыйлар д™ньясында яш‰_ кир‰к. М™галлим ‰леге сыйфатларга ия.
       €йе,  укытучы бала к_Sеленд‰  зур урын били. ИS беренче м‰кт‰п бусагасыннан атлап керг‰н к™нн‰н алып, соSгы кыSгырау чыSлаган к™нг‰ кад‰р бала бел‰н k‰рчак ян‰ш‰д‰ аSыS укытучысы атлый. Ул аны  белем д™ньясына алып кер‰, х‰реф танырга, яхшылыкны начарлыктан аерырга ™йр‰т‰, тормышка юл к_рс‰т‰. Б_генге к™нд‰ укытучы- остаз да, галим д‰, актер да, Gырчы да, психолог та. Кыскасы,  укытучы- бала к_Sелен‰ ачкыч табучы.
 


Приложенные файлы


Добавить комментарий