Внеклассное мероприятие.сагаалган


Внеклассное мероприятие «Cагаалган»
Зорилго: Түрэл арадайнгаа Сагаалганай ёһозаншал һурагшадта гүнзэгыгөөр ойлгуулан, арадайнгаа аман зохёолдо дуратайгаар хүмүүжүүлэн, найр наада үнгэргүүлхэ , үндэһэн ёһо заншалаа һэргээн, сахижа ябахыень һургаха.
Һайндэрэй ябаса:
Амар сайн, хүндэтэ нүхэдүүд!
Сагаан һарамнай мандажа, сагаалгамнай эхилбэ гээшэ. Мүнөөдэр энэ найрта бидэнэр буряад зоной, Сагаалганай ёһо заншалнууд тухай хөөрэлдэхэбди.
Угталгын хатар1 һурагша
Саяан уулын орой дээгүүрСаган саһаар дугы хэһээр
Салу үргэн БуряадтамнайСаган һара хүрөөд ерээл2 һурагша
Шэжэр мүнгэ нарюун замаарШэмээтэйгээр, омог янзаарШэнхинэмэ хүгжэм дэлгээдШэнэ жэлнай мандаа ерээл!
3 һурагша
Арад зондоо саган һара
Аза жаргал үреэгээл дааНэрэ солынь магтан үргөөд
Нэгэ наһа нэмээгээлдаа!
4 һурагша
Сарюун ,дорюун үбгэд, хүгшэд!
Саган һарын амар мэндэ!
Сасуу олон үеын нүхэд
Сагаалганай баяр мэндэ!
Багша:
Сагаалган тухай хөөрэлдөөн.
Энэ һайндэр тухай таанад юу мэдэнэт?
Сагаалган гэжэ Шэнэ жэлэй һайндэр урда сагта буряад арадай дунда үргэнөөр
Тэмдэглэдэг байһан юм. Сагаалган гээшэмнай буряад арадай, шэн эжэлэй һайндэр арад зоной зохёоһон баярай үдэр. Эн эһайндэртөө арад зон ехэхэн бэлэдхэл хэдэг байгаа гээшэ. Бүхы гэр байраяа, газаахия аарюун сэбэр болгодог, шэнэ хубсаһа хунар оёдог, эдеэ хоол бэлдэдэг заншалтай һэн.Хүн зон хотоороо , айл аймагаараа айлшадые угтажа, амармэндэеэхэлсэжэ, бэлэгсэлэгээабалсадаг, ехэ най рнааданда хабаадалсадаг ёһо заншалтай байһан юм.
Ямар жэл үнгэржэ, ямар жэл ерэжэ байнаб? Мүнөө энэ хоёр жэлдэ үгэ үгтэнэ.(хадаг)
Үбгэн жэл:
Жэгтэй үе сагтаЖэлээ бишни үнгэргөөд,
Амгалан тайбан байдалдаАрад түмэнөө жаргуулаадҮүргэ засагаа мүнөө Могой шамдааҮгэжэ дамжуулжа байналби.
Залуу жэл:
Агаар тэнгэреэр дүүлидэг
Алтан бүмбэгэ толгойтойАянгын һомо буулгадагАбаргах үсэтэй Луу жэлһээ
Гар дамжуулан абаһандаа
Захагүй ехэ баяртайбҮбгэн жэл:
Элдин хонгор БуряадтааЭб найрамдал сахижаҮндэһэн арад түмэндөө
Үндэр амжалта асаржаУрагшаа дабшахаш болтогой!
Залу жэл:
Үреэл болтогой! Һайхан үреэлэй түлөө һайндаа!
1 һурагша:
Он жэлдэ урматай адистайОрожо ерэжэ байһан
Эрид нугархай могой жэлдэУрматай баянтайЭлүүр энхэ, байхыетнай хүсэнэб!
Сагаалганай һайндэртэ таанадтаа Ангуушанай хатар зорюулнаб.
Багша :Буряад зоной ёһо заншалнуудые нэрлэгты.(хадаг табилга, түрэ найр, оро заһалга, үхибүүгэй үүбээдэ оруулга, буряад нааданууд (шатар наадан, шагай наадан, бүхэ барилдаан, морёор урилдаан, һэер шаалга, дуу буляалдаан), Сурхарбаан, Сагаалган г.м.)
Мүнөөдэр энэ һайндартаа «Үхибүүгэй үүбээдэ оруулга» гэһэн ёһо заншал харуулхамнай.Урдандаа үхибүүнэйнгээ түрэһөөр долоо хоноод байхадань, үүбээдэ оруулдаг байгаа. Дамба ба Дулмында мүнөөдэр сагаалжа ерээд байнабди.Энэ айлаймнай үхибүүн мүнөөдэр түрэһөөр долоо хоноод байна гээшэ.
- Зай, юугээ үүбэйдэхэмнайб?
- Үхибүүгэй гү, али яһаяа гү? (үхибүүгэй)
Зүб даа, үхибүүгэй. Энэ заахан үхибүүмнай үүбэй соогоо унтажа,
Ерэхэ бүримнай ехэ боложо байга даа!
Үлгын дуун.(колыбельная)
Баю, баю, баюдайХөөрхэн хүбүүм унтыш дааБаю, баю, баюдайЗаахан хүбүүм унтыш дааБаю, баю, баюдайҮүбэй соогоо унтыш дааБаю, баю, баюдайМинии хүбүүн унтыш даа.
Үреэлнүүд:
Нялха нарай хүбүүхэн
Үдэрэй үнгэрхэдэ үндыжэ
Хоногой үнгэрхэдэ
Хуби нэмэжэ байгыш даа.
Хонохо бүри ехэ боложоХурса һайхан ухаатай,
Хүн зондоо хүндэтэй
Туһатай хүбүүн болог даа.
Зай, буряад зон хадаа нарай үхибүүгээ иигэжэ үүбэйдэ оруулдаг байгаа.
Дамба танайдаа Сагаалжа ерэһэн хойноо ,Үреэлнүүдээ хэлсэхэмнай гү?
Хэлсэеэ!
Эрдэм номдоо һайнаар һуража
Эхин һургуулингаа дээдэ захые абая.
Огторгой хүрэмэомогтой ябаяОроноор дүүрэннүхэдтэй ябая.
Сагаан эдеэтэйсүршэжэ байхамнай болтогой!
Сагаан зантайсолотой һуухамнай болтогой!
Үдэһэн бодоһон Шулуута нютагааҮргэжэ хододоо ябаяГараһан түрэһэн баян нютагааХаралсажа хододоо ябая!
Оньһон үгэнүүдээ хэлсэхэмнайгү?
Хэлсэеэ!
Таабаринуудаа таалсахамнайгү?
Таалсаеэ!
Дуун:
Үдэшынгөө нааданда – наадандаҮтэр түргэн ерээбди – ерээбдиУлаан – Үдын ёохортоУряалтайнууд ерээбдиЁохой ёохой ёохойяЁохорложо хатарая !Ёохор наадаяа хатархамнайгү!
Хатараеэ!
ЁохорҺайндэрэй дүн:
Иигээд мүнөөдэрэймнай һайндэр дүүрэбэ гээшэ. Юун гэжэ ойлгобот? Юун һонирхолто йбайгааб?
Сагаалганай һайндэрөөр таа бүгэдые амаршалнаб. Бултандатнай һайн һайханиие, элүүр энхые үнэн зүрхэнһөөнь хүсэнэб !
Баяртай!

Приложенные файлы


Добавить комментарий